روشنگر
وبلاگ دکتر احمد جهان بزرگی استاد دانشگاه و عضو هیآت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
کلمات کلیدی مطالب

به نام خدا

.

بخش اول: پیرامون ولایت فقیه :

 

 از جمله افرادی که " پیروان لیبرالیسم " در جامعه ایران در یکصد سال اخیرسعی در مصادره او به نفع خود داشته اند، علامه محمد حسین نائینی بوده است. اوکسی است که هم زمان با قیام عدالت طلبانه مردم ایران بر علیه ظلمهای قاجاریان، می زیسته و در دو کتاب معروف خود، " تنبیه الامه " و " منیه الطالب " در خصوص مشروطه و حکومت اسلامی اظهار نظر کرده است.

او که از طرف برخی مقاله نویسان به غلط طرفدار مشروطه قلمداد شده، در خصوص ولایت فقهاء در جامعه می گوید:

" از جمله قطعیات مذهب ما امامیه ، این است که در این عصر غیبت علی مغیبه السلام ، آنچه از ولایات نوعیه را که عدم رضای شارع مقدس به اهمال آن ( حتی در این زمینه ) معلوم باشد وظایف حسبیه نامیده و نیابت فقهاء عصر غیبت را در آن قدر متیقن و ثابت دانستیم؛ حتی با عدم ثبوت نیابت عامه در جمیع مناصب ". ( تنبیه الامه / ص 46 ).

وی سپس به توضیح علت و فلسفه نیابت فقهاء از امام معصوم پرداخته، می گوید:

.

" چون عدم رضای شارع مقدس به اختلال نظام و از بین رفتن کیان اسلام، بلکه اهمیت وظایف راجع به حفظ نظم ممالک اسلامی از تمام امور حسبیه از اوضح قطعیات است، لهذا ثبوت نیابت فقهاء و نواب عام عصر غیبت دراقامه وظایف مذکوره از قطعیات مذهب خواهد بود " ( همان ).

.

علامه نائینی در جواب کسانی که در محدوده ولایت فقیه بحث می کنند، اظهار می دارد که اگر ولایت عامه برای فقیه ثابت شود، ولایت او در همه زمینه ها است؛ زیرا آنچه مهم است اثبات کبرا است و آن عبارت است از ثبوت ولایت عامه برای فقیه عصر غیبت، و اگراین مسئله اثبات شود، بحث از صغرای مطلب امر لغوی خواهد بود؛ چرا که صغرویات مسئله به هرروی از وظیفه فقیه است.( منیه الطالب / ص 325 ).

.

بخش دوم : نظرعلامه نائینی در خصوص مشروطه سلطنتی

 

 

...........دیدیم که علامه نائینی مسئله ولایت فقیه را به صورت مطلقه قبول دارد؛ اما معتقد است که امکان دارد در دوران غیبت کبرا ، مسلمانان موفق به تشکیل یک حکومت مبتنی بر ولایت فقیه نشوند. پس چه باید کرد؟او مطلب را این گونه می بیند که : در این عصر غیبت که دست امت از دامان امام معصوم ع کوتاه است و جایگاه ولایت و نیابت نواب عام درانجام وظایفی که برای آنها ذکر شد، ( به وسیله پادشاهان ) غصب شده؛ و تصور این که فقهاء بتوانند آن وظایف  را انجام دهند هم اصلا امکان ندارد،( یعنی این که امکان ندارد فقهاء بتوانند حکومت تشکیل دهند ) آیا تبدیل حکومت از نحوه استبداد، که ظلم زائد و غصب اندر غصب است به نحوه مشروطه و محدود کردن حکومت استبداد به قدر ممکن واجب است و یا آن که به خاطر غصب شدن به وسیله پادشاهان، این تکلیف ساقط می شود؟ ( تنبیه الامه، علامه نائینی، ص 41 ).

علامه نائینی سپس پاسخ این سؤال را این گونه تبیین می کند که : در هر نظام سیاسی غیر از نظام ولایت فقیه سه ظلم صورت می گیرد: ظلم به مقام اقدس خداوند به سبب قانونگذاری، ظلم به امام معصوم ع به جهت غصب مقام رهبری و ظلم به مردم به علت ضایع کردن حق آنان؛ که در نظام مشروطه فقط ظلم به امام معصوم ع باقی می ماند. پس در این صورت ، مجال شبهه و تشکیک در وجوب تبدیل سلطنت جائره غاصبه از نحوه استبداد به نحوه مشروطه که ظلم کمتر است باقی نخواهد بود؛ ( همان ص 47و 48 ) . یعنی واجب است نظام سلطنتی استبدادی به مشروطه تبدیل شود.

البته آیه الله نائینی پس از این که شیخ فضل الله نوری " مشروطه مشروعه " را مطرح کرد... ایشان هم آن را پذیرفت و در کتاب خود نوشت: "  ... اگر این مشروطه از طرف کسی که مأذون از جانب معصوم ع است ( فقیه)، تأیید شود ، ظلم به امام ع هم برداشته می شود؛ یعنی با صدور اذن ، عمن له الاذن ( از جانب کسی که صاحب اجازه است )، لباس مشروعیت هم تواند پوشید و از اغتصاب و ظلم به مقام امامت و ولایت هم به وسیله اذن مذکور خارج تواند شد..." ( همان / ص 48 و 72 ).        

 

احمد جهان بزرگی
احمدجهان‌بزرگی_ متولد 1334 در شیراز هستم. تاکنون تالیفات متعددی را در زمینه اندیشه‌های سیاسی در اسلام، و هم‌چنین حکومت دینی به رشته تحریر درآورده ام. معرفی: سوابق تحصیلی: کارشناسی علوم سیاسی از دانشگاه تهران_ کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی_ دانشوری علوم سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس_ دکترای علوم سیاسی گرایش جامعه شناسی سیاسی از دانشگاه تهران_ تحصیلات حوزوی در سطح خارج فقه و اصول فعالیت‌های اجرایی: مدیر گروه علوم سیاسی (شورای نقد کتب دانشگاهی) پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی_ مدیر گروه علوم سیاسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی_ مدرس سطح دو حوزه علمیه عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی_ فعالیت های آموزشی : تدریس دروس علوم سیاسی و معارف اسلامی در دانشگاه های تهران تدریس دروس اصول فقه و مظفر در حوزه های علمیه تدریس دروس ریشه های انقلاب اسلامی، اندیشه سیاسی در اسلام، فقه سیاسی، نظام سیاسی و دولت در اسلام، روش تحقیق در علوم سیاسی، مبانی سیاست، روش تحلیل سیاسی و متدلوژی تفسیر سیاسی_ کتابها: اصول سیاست و حکومت/ پیشینه تاریخی نظریه ولایت‌فقیه/ اندیشه سیاسی امام خمینی/ درآمدی بر نظریه دولت در اسلام/ متدولوژی تفسیر سیاسی/ آزادی سیاسی/ درآمدی بر تحول دولت در اسلام/ اصول تحلیل و بررسی/ روش پردازش داده‌ها/ مقالات: پیشینه تاریخی ولایت فقیه / قبسات// نخبگان در جامعه اسلامی (مجموعه مقالات) / راه انقلاب// جستاری در استراتژی برخورد آمریکا با ایران (مجموعه مقالات) / جرعه جاری// نظام سیاسی و دولت در اندیشه امام خمینی / نشریه دانشگاه اسلامی// انقلاب عدالتخواهی در دو اندیشمند معاصر آن / نشریه دانشگاه اسلامی// شیخ فضل اله نوری و میرزای نائینی تضاد یا سوء تفاهم / نشریه قبسات// سیری در اصول کلی اندیشه ائمه مکتب هدایت (مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// اصول اندیشه سیاسی در اسلام و مغرب /(مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// مدخلی بر مبانی علم سیاست (مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// ( برای دیدن کلیه مطالب لطفا به آرشیو مطالب مراجعه نمائید )
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :