روشنگر
وبلاگ دکتر احمد جهان بزرگی استاد دانشگاه و عضو هیآت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: احمد جهان بزرگی - ۱۳۸٩/٥/٢٧

15- ولایت فقیه مبنی بر کدام استدلال فقهی است؟ یعنی چرا بنده به عنوان یک مسلمان که قرآن را می شناسم و می دانم به طور مستقیم صحبتی از ولایت فقیه در آن نشده باید آنرا بپذیرم؟

 

ج:

 اولا: حضرتعالی که به عنوان یک مسلمان قرآن را می شناسید در کجای قرآن به طور مستقیم گفته شده است که نماز صبح دو رکعت است و نمازهای ظهر و عصر چهار رکعت، که آنها را اینگونه به جا می آورید؟...........


پس همان گونه که آن را پذیرفتید و عمل می کنید این را نیزبپذیرید.

ثانیا اینکه: اثبات ولایت فقهاء بر جامعه یک مسئله کلامی است و فقهی نیست؛ زیرا اثبات ولایت فقهاء دنباله اثبات ولایت ائمه می باشد. اثبات ولایت فقهاء را نیز بنده علاوه بر اینکه در سؤالهای شماره سه و یازده تا اندازه ای مورد بررسی قرار داده ام اما در اینجا به دنباله سؤال سه می گویم:

خط حاکمیت تشریعی خداوند را می توان به گونه زیرترسیم نمود:

 

الله

 

رسول

 

ائمه نایبان خاص پیامبر

 فقهاء نایبان عام پیامبر

 

فقهاء نایبان خاص ائمه

 

فقهاء نایبان عام ائمه

 

 

 

 

                     ان الحکم الا لله...[1]        اطیعوا الله...[2]  انما ولیکم الله......[3]

                      

                     النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم [4]        ....و اطیعوا الرسول....      انما ولیکم الله و رسوله....       ما آتاکم الرسول فخذوه وما نهاکم عنه فانتهوا[5]

                      

                     ....و اولی الامر منکم         حدیث جابر:هم خلفائی یا جابر ، وأئمة المسلمین ( من ) بعدی أولهم علی بن أبی طالب ، ثم الحسن والحسین.............. [6]

                      

                     پیامبر: جانشینان من کسانی هستند که بعد ازمن راویان احادیث و سنت من می باشند[7]

 

                     سلمان، حذیفه، عمار، زراره، عبدالعظیم حسنی، عثمان بن سعید، محمدبن عثمان، حسین بن روح، علی بن محمد سیمری[8]  

 

 

                     امام زمان ع : در هر حادثه ای که پیش می آید به راویان احادیث (1)ما مراجعه داشته باشید[9]

                     امام عسکری ع : از فقهاء(2) کسانی که صائن نفس(3)، حافظ دین(4) ، مخالف هوای نفس(5) و مطیع دستورات خداوند(6) می باشند پس بر توده مردم است که از آنها تبعیت داشته باشند. و این مشخصات فقط در برخی از فقهاء شیعه(7) وجود دارد.[10]

                     امام صادق ع: بگردند و پیدا کنند فردی از میان خودتان ( شیعیان) که محقق در حلال و حرام ما(8) باشند و عارف به احکام ما(9) می باشند پس به حکم او راضی شوند بدرستی که من او را بر شما حاکم قرار دادم.[11]

                     امام حسین ع: مجاری امور جامعه به دست عالمان الهی است که امین حلال و حرام خداوند(10) می باشند.[12]

                     امام علی ع : ....من از شما نسبت به عواقب امور آگاه تر( 11) می باشم[13]               امام علی ع : کسی که به زمان آگاه باشد ( 12)از هجمه شبهات در امان است.[14]

 



[1] . " هیچ حکم و قانون ودستوری جز حکم و قانون خدا قابل پذیرش نیست " ( انعام، 57 ).

[2] . " از خدا اطاعت داشته باشید " (نساء، 59).

[3] . " به درستی که حاکم بر شما خداوند است " (مائده، 55).

[4] . " ولایت پیامبر از ولایت مومنین بر خودشان بالاتر است " (احزاب، 6).

[5] . " آنچه رسول به شما می دهد را بگیرید و عمل کنید و از آنچه نهی می کند بپرهیزید "(حشر، 8).

[6] . الشیخ الصدوق، کمال الدین وتمام النعمة، ص 253.

[7] . محمد بن علی القمی، من لا یحضره الفقیه، ص 591.

[8] . سلمان، حذیفه، عمار، زراره، عبدالعظیم حسنی، عثمان بن سعید، محمدبن عثمان، حسین بن روح، علی بن محمد سیمری

[9] . امام زمان ع : در هر حادثه ای که پیش می آید به راویان احادیث (1)ما مراجعه داشته باشید.

[10] . امام عسکری ع : از فقهاء(2) کسانی که صائن نفس(3)، حافظ دین(4) ، مخالف هوای نفس(5) و مطیع دستورات خداوند(6) می باشند پس بر توده مردم است که از آنها تبعیت داشته باشند. و این مشخصات فقط در برخی از فقهاء شیعه(7) وجود دارد.

[11] . امام صادق ع: بگردند و پیدا کنند فردی از میان خودتان ( شیعیان) که محقق در حلال و حرام ما(8) باشند و عارف به احکام ما(9) می باشند پس به حکم او راضی شوند بدرستی که من او را بر شما حاکم قرار دادم.

[12] . امام حسین ع: مجاری امور جامعه به دست عالمان الهی است که امین حلال و حرام خداوند(10) می باشند محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعه، ج6، ص 335. و ج27، ص 131. و ج27، ص 131. و حسین النوری الطبرسی، مستدرک الوسائل، ج17، ص 316.

[13] . امام علی ع : ....من از شما نسبت به عواقب امور آگاه تر( 11) می باشم الطبرسی، الاحتجاج، ج1، 95.

[14] . امام علی ع : کسی که به زمان آگاه باشد ( 12)از هجمه شبهات در امان است محمد باقر المجلسی، بحار الانوار، ج 75، ص 269.

 

همان گونه که در این نمودار مشخص است در راس خط حاکمیت تشریعی خداوند، الله قرار دارد که حکم و دستوروقانون را تعیین می کند ( به آیاتی که این حاکمیت را از طریق قرآن اثبات می کند اشاره شده است). بعد از خداوند نوبت به رسول می رسد که خداوند دستور می دهد که باید " سبیل " مورد نظر پیامبر اخذ و پیروی شود. زیرا "ولایت پیامبر از ولایت مومنین بر خودشان بالاتر است ".

پس از پیامبر اعظم دو دسته از نواب، ولایت بر جامعه را بر عهده می گیرند. یک دسته نایبان خاص پیامبر هستند که ائمه معصومین می باشند که پیامبر آنها را با اسم به مردم معرفی کرده است و این مسئله در حدیث جابر منعکس شده است، آنجا که جابربه پیامبرعرض می کند، در آیه شریفه " اطیعواالله و اطیعواالرسول..."، خدا را شناختیم، پیامبر را شناختیم، اولی الامر چه کسانی هستند؟ پیامبرمی فرمایند: آنها جانشینان من اند و امامان مسلمین بعد از من. اول آنها علی بن ابیطالب، بعد حسن و حسین، سپس علی بن حسین......و آخرین آنها که هم اسم و هم کنیه من است که در پس پرده غیبت قرار می گیرد.... مردم نیز از وجود او استفاده می کنند همان طور که وقتی خورشید در پس ابر قرار می گیرد و از وجود آن بهره می برند.  پیامبر یک نواب عامی هم دارد که آنها فقهاء جامع الشرایطی هستند که پیامبر از آنها به عنوان " راویان احادیث " اسم برده است.

 ائمه نیز دارای دو نوع نایب می باشند یکی نایبانی که آنها را با اسم به مردم معرفی کرده اند و آنها نایبان خاص ائمه می باشند و دیگری نایبان عام ائمه که با مشخصات به مردم معرفی شده اند و برای شناسائی چنین نایبانی حداقل دوازده خصوصیت را مطرح کرده اند.( که در نمودار فوق با شماره مشخص شده اند ).

اما این خط حاکمیت در جامعه بالفعل نمی شود مگرآنکه مردم دراعمال حاکمیت برسرنوشت خویش خط حاکمیت خود را به آن پیوند بزنند. به عبارت دیگر هرگاه مردم خط حاکمیتشان را به خط حاکمیت خداوند پیوند بزنند حکومت اسلامی از قوه به فعل در می آید ( مانند حکومت پیامبر در مدینه و یا حکومت حضرت علی ع در کوفه بعد از کشته شدن خلیفه سوم ) و هرگاه مردم در اعمال حاکیت بر سرنوشت خود خط حاکمیتشان را از خط حاکمیت خداوند جدا کنند حکومت اسلامی درجامعه بالقوه باقی می ماند( مانند حکومت پیامبر در مکه و حکومت امام علی ع در مدنیه).

 

احمد جهان بزرگی
احمدجهان‌بزرگی_ متولد 1334 در شیراز هستم. تاکنون تالیفات متعددی را در زمینه اندیشه‌های سیاسی در اسلام، و هم‌چنین حکومت دینی به رشته تحریر درآورده ام. معرفی: سوابق تحصیلی: کارشناسی علوم سیاسی از دانشگاه تهران_ کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی_ دانشوری علوم سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس_ دکترای علوم سیاسی گرایش جامعه شناسی سیاسی از دانشگاه تهران_ تحصیلات حوزوی در سطح خارج فقه و اصول فعالیت‌های اجرایی: مدیر گروه علوم سیاسی (شورای نقد کتب دانشگاهی) پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی_ مدیر گروه علوم سیاسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی_ مدرس سطح دو حوزه علمیه عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی_ فعالیت های آموزشی : تدریس دروس علوم سیاسی و معارف اسلامی در دانشگاه های تهران تدریس دروس اصول فقه و مظفر در حوزه های علمیه تدریس دروس ریشه های انقلاب اسلامی، اندیشه سیاسی در اسلام، فقه سیاسی، نظام سیاسی و دولت در اسلام، روش تحقیق در علوم سیاسی، مبانی سیاست، روش تحلیل سیاسی و متدلوژی تفسیر سیاسی_ کتابها: اصول سیاست و حکومت/ پیشینه تاریخی نظریه ولایت‌فقیه/ اندیشه سیاسی امام خمینی/ درآمدی بر نظریه دولت در اسلام/ متدولوژی تفسیر سیاسی/ آزادی سیاسی/ درآمدی بر تحول دولت در اسلام/ اصول تحلیل و بررسی/ روش پردازش داده‌ها/ مقالات: پیشینه تاریخی ولایت فقیه / قبسات// نخبگان در جامعه اسلامی (مجموعه مقالات) / راه انقلاب// جستاری در استراتژی برخورد آمریکا با ایران (مجموعه مقالات) / جرعه جاری// نظام سیاسی و دولت در اندیشه امام خمینی / نشریه دانشگاه اسلامی// انقلاب عدالتخواهی در دو اندیشمند معاصر آن / نشریه دانشگاه اسلامی// شیخ فضل اله نوری و میرزای نائینی تضاد یا سوء تفاهم / نشریه قبسات// سیری در اصول کلی اندیشه ائمه مکتب هدایت (مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// اصول اندیشه سیاسی در اسلام و مغرب /(مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// مدخلی بر مبانی علم سیاست (مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// ( برای دیدن کلیه مطالب لطفا به آرشیو مطالب مراجعه نمائید )
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :