روشنگر
وبلاگ دکتر احمد جهان بزرگی استاد دانشگاه و عضو هیآت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: احمد جهان بزرگی - ۱۳٩۱/٦/٢٧

پیشینه - 5

پیامبری که خیال بسیاری ازهواداران دین لیبرالیسم برای پیدا کردن  " معیارهنجارهای قانونی " و " معیاراخلاق " را آسوده نمود، انگلیسی دیگری بود به نام " جرمی بنتهام " که متولد 1748 لندن بود. پدرش وکیل دعاوی بود. او در 1776 کتاب " قطعاتی درباره حکومت " را نوشت و در 1785 " دفاع از ربا " را به رشته تحریردرآورد، که آن را از اصول استوار اقتصاد اسمیت می دانست. او در سال 1788 مهمترین اثر خود، " مقدمه ای بر اصول اخلاق و قانونگذاری " را نوشت.

 بنتهام با مطرح کردن اصلی به نام " لذت و درد " آن را معیار همه چیز درزندگی بشری دانست اصلی که حکومتگران غرب از آن پس همه زندگی و تلاش خود را بر این قرار دادند که این اصل جای همه تفکرات دیگر را بگیرد.

 بنتهام می گفت:

" ....غایت و هدف یک قانونگذار باید سعادت مردم باشد. در امور قانونگذاری، سودمندی همگانی باید اصل راهنما باشد بنابراین علم قانونگذاری عبارتست از تشخیص و تعیین آن چیزی که خیر جامعه معینی راکه منافع آن مورد نظر ماست تأمین کند...

طبیعت، بشررا فرمانبردار دو حاکم گردانده است یکی لذت و دیگری درد. همه تصمیمات  ما در زندگی به این دو بر می گردد... جستجوی لذت و گریز از درد تنها غایت آدمی است حتی در لحظه ای که بزرگترین لذت را از خود دریغ داردو یا جرائم سنگین را بر خود هموار کند. این اصل چون دگرگونی ناپذیر و مقاومت ناپذر است، باید موضوع اصلی مطالعه دانشمندان اخلاق و قانونگذار باشد اصل سودمندی هر چیزی را تابع این دو انگیزه می کند.

سودمندی، تعبیر انتزاعی معنای آن خاصیت یا تمایل هرچیزی است به آنکه خود را از شری مصون بدارد و یا به خیری دست یابد. شر به معنای درد یا رنج یا علت رنج است. خیر به معنای لذت یا علت لذت است.

من هنگامی پیرو اصلاح سودمندی هستم که پسندیدگی یا ناپسندیدگی هر کاری را، خواه عمومی باشد یا خصوصی از لحاظ گرایش آن به ایجاد دردها و لذتها اندازه بگیرم و اصطلاحاتی مانند عادلانه و یا غیر عادلانه، اخلاقی یا ضد اخلاقی،‌خوب یا بد را به عنوان اصطلاحات جامعی بکار ببرم که بر مفاهیم دردهای معین و لذتهای معین دلالت دارند و هیچگونه معنای دیگری نمی سازندو باید همیشه دانست که من واژه های درد و لذت را در معنای عادیشان به کار می برم بدون اینکه به تعاریف خودسرانه ای برای خود بعضی از انواع لذت یا انکار وجود بعضی از دردها متوسل بشوم ".

قانونگذاری:

" ... گسترش لذتها، گریز از دردها تنها غایاتی هستند که هر قانونگذار باید به دیده داشته باشد. از این رو شایسته است که قانونگذار، ارزش هر یک از آنها را به دقت و درستی بداند. قانونگذار با توجه به اینکه لذتها و دردها ابزار های کار او هستند باید درباره عمق و قدرت آنها که در واقع از دیدگاه دیگر همان ارزش آنها را تشکیل می دهد به دقت مطالعه کند ".

وظیفه حکومت:

"... کار تهیه موجبات لذت باید کم و بیش تماماً به عهده خود فرد واگذار شود، وظیفه اصلی حکومت باید محافظت فرد در مقابل رنج باشد.... قانونگذار باید.... خوشبختی اجتماع سیاسی را غایت و هدف خود قرار دهد... خوشبختی عبارتست از: معاش، فراوانی، برابری و امنیت "

 

به این ترتیب بنتهام پایه گذار دو اصل از اصول دین لیبرالیسم گردید:

1- لذت گرائی : هر چیزی لذت آور است خوب است و هر آنچه درد آور است بد است.

2- نسبیت اخلاق ( که خود نتیجه اصل فوق تلقی شد یعنی این که اصول اخلاقی ثابتی در عالم خلقت وجود ندارد. چیزی ممکن است در یک زمان خوب باشد و در زمان دیگری بد و بالعکس )

 

هرکس به نسبیت اخلاق اعتقاد پیدا نمود به فاحشه گری و هم

 جنس گرائی خواهد رسید

ادامه دارد..............

 

احمد جهان بزرگی
احمدجهان‌بزرگی_ متولد 1334 در شیراز هستم. تاکنون تالیفات متعددی را در زمینه اندیشه‌های سیاسی در اسلام، و هم‌چنین حکومت دینی به رشته تحریر درآورده ام. معرفی: سوابق تحصیلی: کارشناسی علوم سیاسی از دانشگاه تهران_ کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی_ دانشوری علوم سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس_ دکترای علوم سیاسی گرایش جامعه شناسی سیاسی از دانشگاه تهران_ تحصیلات حوزوی در سطح خارج فقه و اصول فعالیت‌های اجرایی: مدیر گروه علوم سیاسی (شورای نقد کتب دانشگاهی) پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی_ مدیر گروه علوم سیاسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی_ مدرس سطح دو حوزه علمیه عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی_ فعالیت های آموزشی : تدریس دروس علوم سیاسی و معارف اسلامی در دانشگاه های تهران تدریس دروس اصول فقه و مظفر در حوزه های علمیه تدریس دروس ریشه های انقلاب اسلامی، اندیشه سیاسی در اسلام، فقه سیاسی، نظام سیاسی و دولت در اسلام، روش تحقیق در علوم سیاسی، مبانی سیاست، روش تحلیل سیاسی و متدلوژی تفسیر سیاسی_ کتابها: اصول سیاست و حکومت/ پیشینه تاریخی نظریه ولایت‌فقیه/ اندیشه سیاسی امام خمینی/ درآمدی بر نظریه دولت در اسلام/ متدولوژی تفسیر سیاسی/ آزادی سیاسی/ درآمدی بر تحول دولت در اسلام/ اصول تحلیل و بررسی/ روش پردازش داده‌ها/ مقالات: پیشینه تاریخی ولایت فقیه / قبسات// نخبگان در جامعه اسلامی (مجموعه مقالات) / راه انقلاب// جستاری در استراتژی برخورد آمریکا با ایران (مجموعه مقالات) / جرعه جاری// نظام سیاسی و دولت در اندیشه امام خمینی / نشریه دانشگاه اسلامی// انقلاب عدالتخواهی در دو اندیشمند معاصر آن / نشریه دانشگاه اسلامی// شیخ فضل اله نوری و میرزای نائینی تضاد یا سوء تفاهم / نشریه قبسات// سیری در اصول کلی اندیشه ائمه مکتب هدایت (مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// اصول اندیشه سیاسی در اسلام و مغرب /(مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// مدخلی بر مبانی علم سیاست (مجموعه مقالات) / تأملات سیاسی// ( برای دیدن کلیه مطالب لطفا به آرشیو مطالب مراجعه نمائید )
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :